Παροχές σε είδος: τι πραγματικά κρύβουν;

Παροχές σε είδος: τι πραγματικά κρύβουν;

Του Βασίλη Χατζόπουλου - Φοροτεχνικού

Πολλοί μισθωτοί θα δουν να αυξάνεται το ποσό του φόρου που θα πληρώσουν για το 2015. Ο λόγος για αυτήν την αύξηση είναι οι περιβόητες παροχές σε είδος.

Ενώ τα εισοδήματα των φορολογούμενων στην καλύτερη των περιπτώσεων θα παραμείνουν ίδια (ή ίσως μειωθούν), ο φόρος που θα πρέπει να αποδώσουν θα είναι αυξημένος.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή για να γίνουμε πιο κατανοητοί στους αναγνώστες. Ας εξετάσουμε τι είναι αυτές οι παροχές σε είδος για τις οποίες έχει προκληθεί τόσος πανικός, καθώς και ποιες κατηγορίες μισθωτών αφορούν.

Η φορολόγηση των παροχών σε είδος προβλεπόταν στο νόμο 4172/2013, τον γνωστό σε όλους ως Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, δεν είχε όμως εφαρμοστεί εξαιτίας της πολυπλοκότητας της, αφού χρειάζονταν αρκετές ερμηνείες σχετικά με το ποιες θεωρούνται παροχές σε είδος και πως θα μπορέσουν να αποτυπωθούν λογιστικά και φορολογικά. Έτσι, πριν μερικές μέρες, η Γ.Γ.Δ.Ε. δημοσίευσε την ερμηνευτική εγκύκλιο 1219/2014 προσπαθώντας να λύσει όλες τις απορίες που είχαν δημιουργηθεί.

 

Η φορολόγηση σε είδος μοιάζει αρκετά με το τεκμαρτό εισόδημα που προκύπτει από τα σπίτια ή τα αυτοκίνητα που κατέχει ο φορολογούμενος και καλείται με το εισόδημα του να τα καλύψει για να μην τα φορολογηθεί. Είναι μια μορφή «θεωρητικού» εισοδήματος που δυνητικά μπορεί να εκμεταλλεύεται ένας μισθωτός από την εργασία του.

Υπάρχουν ακόμα επιχειρήσεις εκεί έξω, που στην προσπάθεια τους για ανάπτυξη εν καιρώ κρίσης ή απλώς επιβίωσης, προσφέρουν στους εργαζομένους τους παροχές όπως είναι το αυτοκίνητο και το κινητό τηλέφωνο, με σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας τους. Η λογική λοιπόν της φορολογικής διοίκησης είναι να φορολογηθούν οι παροχές αυτές που προσφέρονται στου εργαζόμενους των επιχειρήσεων. Σκοπό έχουν να μετατρέψουν τις παροχές αυτές σε μισθωτές υπηρεσίες, φορολογώντας αυτές που «ξεφεύγουν» από το πλαίσιο της επιχειρηματικής παραγωγής και αγγίζουν τις δαπάνες που ένας μισθωτός πραγματοποιεί για να καλύψει τις προσωπικές του ανάγκες.

Η ερμηνευτική εγκύκλιος ορίζει ότι ως παροχές σε είδος προς τους εργαζόμενους θεωρούνται οποιεσδήποτε μορφής παροχές λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή συγγενικό πρόσωπο αυτού και συνυπολογίζεται στο φορολογητέο εισόδημά του η αγοραία αξία τους, εφόσον η συνολική αξία τους υπερβαίνει το ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ ανά φορολογικό έτος. Με λίγα λόγια, οποιαδήποτε δαπάνη πραγματοποιεί ο εργαζόμενος άνω των 300 ευρώ, η οποία αποδεικνύεται από τα αντίστοιχα παραστατικά τα οποία καταχωρούνται στα βιβλία της επιχείρησης, θα πρέπει να μεταφραστεί ως εισόδημα για τον εργαζόμενο, άρα και να το φορολογηθεί. 

 

Τέτοιου είδους παροχές ενδεικτικά είναι:

I) Η αξία των αγαθών στις χορηγούμενες δωροεπιταγές και τα ειδικά κουπόνια όπως τα κουπόνια για την αγορά αγαθών από τα supermarket.

 

II) Η αξία των διατακτικών που χορηγούνται δωρεάν για την αγορά αγαθών ή τη λήψη υπηρεσιών από συμβεβλημένα καταστήματα. Ειδικότερα, για διατακτικές σίτισης λογίζεται ως αξία η δαπάνη που υπερβαίνει τα 6 ευρώ την ημέρα.

 

III) Η παροχή χρήσης πιστωτικών καρτών από τους εργαζόμενους για δαπάνες που δεν αφορούν την επιχείρηση.

 

IV) Το όφελος που προκύπτει για τους εργαζόμενους, διευθυντές, διαχειριστές, μέλη διοίκησης και συνταξιούχους των εταιρειών παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεφωνίας, ύδρευσης, παροχής αερίου, συνδρομητικών υπηρεσιών (π.χ. τηλεόραση) από την παροχή σε αυτούς ορισμένης ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, νερού, φυσικού αερίου και συνδρομητικών καναλιών αντίστοιχα με μειωμένο τιμολόγιο ή άνευ ανταλλάγματος

 

V) Οι διάφορες πληρωμές που γίνονται απευθείας από τους εργοδότες σε τρίτους, όπως αυτές που γίνονται προς φροντιστήρια, σχολεία, βρεφονηπιακούς σταθμούς και αφορούν την κάλυψη εξόδων διδάκτρων, οι πληρωμές που σχετίζονται με την κάλυψη εξόδων συμμετοχής των προσώπων αυτών σε ημερίδες, προγράμματα ή σεμινάρια εκπαίδευσης, που δεν αφορούν το αντικείμενο της εργασίας τους ή το επίπεδο της θέσης που κατέχουν, οι πληρωμές που αφορούν την κάλυψη συνδρομών των προσώπων αυτών (σε γυμναστήρια, λέσχες κ.λπ.), καθώς και αυτές που αφορούν την κάλυψη ιατρικών εξόδων τους (π.χ. check-up).
Επίσης εδώ περιλαμβάνονται και οι περιπτώσεις της δωρεάν ή μειωμένων διδάκτρων φοίτησης, των παιδιών των εργαζόμενων σε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια.

 

VI) Η παροχή της χρήσης εταιρικών συνδέσεων κινητής τηλεφωνίας κατά το μέρος που υπερβαίνει το κόστος των προγραμμάτων χρήσης. 
Παράδειγμα: Επιχείρηση χορήγησε μέσα στο 2014 σε εργαζόμενό της κινητό τηλέφωνο πληρώνοντάς του όλους τους λογαριασμούς, οι οποίοι αθροιστικά για το έτος αυτό ανήλθαν σε 2.000 ευρώ. Το πρόγραμμα χρήσης είναι 100 ευρώ ανά μήνα, ήτοι 1.200 ευρώ ετησίως.
Περίπτωση α΄: Από την ανάλυση ανά αριθμό προέκυψε ότι από τη διαφορά των 800 ευρώ (δηλαδή το υπερβάλλον ποσό του προγράμματος χρήσης), 300 ευρώ αφορούν την επιχειρηματική δραστηριότητα του εργοδότη και τα 500 ευρώ αφορούν προσωπικούς σκοπούς του εργαζόμενου. Κατά συνέπεια ως παροχή σε είδος προς τον εργαζόμενο θεωρείται το ποσό των 500 ευρώ.

Περίπτωση β΄: Εφόσον από τον αναλυτικό λογαριασμό δεν προκύπτει ή δεν έγινε ο διαχωρισμός επιχειρηματικής ή προσωπικής χρήσης τότε το σύνολο της διαφοράς (τα 800 ευρώ) θεωρείται ως παροχή σε είδος για τον εργαζόμενο. 

Όπως αντιλαμβάνεστε συνήθως οι εργαζόμενοι δεν ξεπερνούν το όριο του προγράμματος, αν συμβεί όμως αυτό, θα πρέπει τα λογιστήρια των επιχειρήσεων να προσδιορίσουν ποια τηλεφωνήματα από το υπερβάλλον, έγιναν για προσωπική εξυπηρέτηση του εργαζόμενου και ποια για την δραστηριότητα της επιχείρησης. Φαίνεται τόσο αστείο! Το μόνο που θα αποφέρει μία τέτοια κίνηση είναι δυσχέρεια στα λογιστήρια λόγω της χρονοβόρας διαδικασίας.

Αξίζει εδώ να αναφέρουμε πως η παροχή εργαλείων όπως το tabletκαι οι φορητοί υπολογιστές δεν αποτελούν παροχή σε είδος ακόμα. 

 

VII) Η παραχώρηση εταιρικού οχήματος σε εργαζόμενο ή μέτοχο για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα εντός του φορολογικού έτους, η οποία αποτιμάται σε ποσοστό 30% του κόστους των αποσβέσεων, των τελών κυκλοφορίας, του κόστους των επισκευών και συντηρήσεων καθώς και του χρηματοδοτικού κόστους αγοράς ή μίσθωσης, όπως αυτά προκύπτουν από τις εγγραφές στα βιβλία της επιχείρησης. Τα ποσά αυτά φορολογούνται σαν εισόδημα από μισθωτή εργασία. Ευτυχώς, εδώ ο νομοθέτης δεν συμπεριέλαβε τα καύσιμα και τα διόδια, διαφορετικά η αξία του εισοδήματος για τον εργαζόμενο θα ήταν ακόμα μεγαλύτερη. Υπάρχουν και εξαιρέσεις όπως τα αυτοκίνητα των πωλητών, τα αυτοκίνητα μεταφοράς προσωπικού, τα αυτοκίνητα αντικατάστασης που δίνουν πολλά συνεργεία κ.λπ., τα οποία δεν αποτελούν εισόδημα για τον εργαζόμενο που τα χρησιμοποιεί, επειδή εξυπηρετούν την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Μέχρι τώρα, για τις παροχές της κινητής τηλεφωνίας και των επιβατικών αυτοκινήτων, ο νομοθέτης μας υποχρέωνε να αναμορφώσουμε ένα μέρος αυτών από τα έξοδα των επιχειρήσεων, δηλαδή να μειώσουμε κατά ένα ποσοστό τα έξοδα της επιχείρησης. Τώρα, θα πρέπει να προσδιορίσουμε και φορολογητέο εισόδημα στον μισθωτό. Πολύ φοβάμαι πως θα αλλάξει και η αναμόρφωση των εξόδων αυτών των επιχειρήσεων, από την στιγμή που μετακυλύεται η δαπάνη με τη μορφή εισοδήματος στον εργαζόμενο. 

 

VIII) Παροχή σε είδος λογίζεται και ο δανεισμός προς τον εργαζόμενο από την επιχείρηση. Θα πρέπει να υπάρχει έγγραφη συμφωνία μεταξύ των συμβαλλόμενων και η ωφέλεια για τον εργαζόμενο αποτιμάται από την διαφορά του μέσου επιτοκίου αγοράς και τον τόκων που κατέλαβε ο εργαζόμενος προς την επιχείρηση στο φορολογικό έτος. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, ως παροχή λαμβάνεται το σύνολο του αρχικού κεφαλαίου . Ο νομοθέτης επίσης προσδιορίζει και τι ορίζεται ως δανεισμός. Δηλαδή η προκαταβολή άνω των 3 μηνιαίων μισθών θεωρείται δάνειο.

 

IX) Η ίδια εγκύκλιος αναφέρει ότι η αγοραία αξία της παραχώρησης κατοικίας σε εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα ενός φορολογικού έτους, αποτιμάται στο ποσό του μισθώματος που καταβάλλει η επιχείρηση ή σε περίπτωση ιδιόκτητης κατοικίας σε ποσοστό τρία τοις εκατό (3%) επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου. Τουλάχιστον δεν περιλαμβάνει τις περιπτώσεις παραχώρησης οικίας λόγω προσωρινής διαμονής εκτός έδρας για λογαριασμό της επιχείρησης.

Θα πρέπει να αναφέρουμε στο σημείο αυτό και ποίες παροχές δεν θεωρούνται ως μισθωτές για τον εργαζόμενο. Τέτοιες παροχές είναι αυτές οι οποίες εξυπηρετούν λειτουργικές και παραγωγικές ανάγκες της επιχείρησης, συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητάς της και στην ποιότητα των συνθηκών εργασίας ή αποτελούν μέτρα για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Ενδεικτικά, είναι η χορήγηση ειδικών στολών εργασίας, η χορήγηση γάλακτος, η παροχή τροφής στο χώρο εργασίας, η χορήγηση θέσης στάθμευσης στο χώρο εργασίας κ.λπ.

 

Σε κάθε περίπτωση. η φορολογική δήλωση για το οικονομικό έτος 2015 προβλέπεται ένας Γολγοθάς, τόσο για τον φορολογούμενο ο οποίος θα δει το εισόδημα του να αυξάνεται - χωρίς αυτό να συμβαίνει στην πραγματικότητα - και να φορολογείται με συντελεστές 22, 32 και 44%, όσο και στα λογιστήρια των επιχειρήσεων που οι 365 μέρες δεν θα φτάνουν για να καλύψουν τον όγκο εργασίας. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι παραπάνω περιπτώσεις θα δημιουργήσουν αδικίες και παρεξηγήσεις. Δεν πιστεύω πως κάθε επιχειρηματίας με έμμεσο ή άμεσο τρόπο δεν ελέγχει τα έξοδα του όπως τα κινητά τηλέφωνα ή ότι δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τις υποχρεώσεις του. 

Συμπερασματικά και μόνο, η λογική της φορολογικής νομοθεσίας, αντί να ασχοληθεί με το πραγματικό εισόδημα, τη ροή του και την πηγή απόκτησής του, στρέφεται προς μία θεωρητική κατεύθυνση. Η κατεύθυνση αυτή έχει να κάνει με την αντίληψη της φοροδιαφυγής. 

Ίσως δεν καταλαβαίνουν -και οφείλουμε να το φωνάζουμε κάθε φόρα- πως η υπερβολική φορολόγηση δεν οδηγεί πουθενά, παρά μόνο στην φοροαποφυγή. Σίγουρο είναι πως τρόποι για να αποφύγει μια επιχείρηση και οι εργαζόμενοί της τη βαριά φορολογία, υπάρχουν . Με αυτόν τον τρόπο όμως, γυρίζουμε πάλι στην αρχή.

Στο στόχαστρο του ΣΔΟΕ καταθέσεις μισθωτών & εταιριών που δεν έχουν δηλωθεί στο Ε1

Kontra Web TV

Live streaming από το

Αρχείο ΠΟΛ

Όλες οι τελευταίες φορολογικές ενημερώσεις από την

Παν. Παντελής & Συνεργάτες

Περιοχή μελών



Online επισκέπτες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 21 επισκέπτες και κανένα μέλος